King Prajadhipok Studies

พระยากัลยาณไมตรี (Dr. Francis B. Sayre) ที่ปรึกษาทางกฎหมายและการปกครอง ในพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว                                 ขอบคุณบทความจาก   ม.ร.ว. พฤทธิสาณ ชุมพล* กรรมการพิพิธภัณฑ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว           บรรดาผู้สนใจความเป็นมาของรัฐธรรมนูญในประเทศไทย คงจะเคยได้ยินชื่อ ฟรานซิส โบว์ส แซร์ (Francis Bowes Sayre) ว่าเป็นผู้ซึ่งเป็นผู้ร่างเค้าโครงรัฐธรรมนูญชื่อว่า ‘Outline of Preliminary Draft’ ทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2469 เพื่อสนองพระราชบันทึกเรื่อง ‘Problems of Siam’ ที่ทรงมีไปขอความคิดเห็นจากเขาว่าจะดำเนินการปรับปรุงการปกครองของประเทศให้เหมาะสมแก่กาลสมัย ที่กระแสประชาธิปไตยนับวันจะแผ่ขยาย อย่างไรโดยยังคงรักษาไว้ซึ่งสถาบันพระมหากษัตริย์ที่มีมาแต่โบราณ แต่หลายท่านอาจไม่ทราบอะไรมากกว่านี้เกี่ยวกับชา...

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานรัฐธรรมนูญฉบับถาวร วันที่  10 ธันวาคม  พ.ศ. 2475 1 ) สภาพบริบททางการเมือง เศรษฐกิจ สังคม ในระยะเวลาเพียง 15 ปี ระหว่างพ.ศ. 2475-2490   ได้เกิดเหตุการณ์สำคัญๆ อันส่งผลต่อพัฒนาทางการเมืองในประเทศไทยอย่างต่อเนื่องมาถึงปัจจุบัน   ได้แก่    การปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475   กบฏบวรเดช พ.ศ. 2476   ฯลฯ   และจนถึงการรัฐประหารวันที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 การเคลื่อนไหวทางการเมืองข้างต้นมีสาเหตุและสภาวการณ์แวดล้อมแรงผลักดันและผลกระทบที่ตามมาแตกต่างกันออกไปต่อการเมือง เศรษฐกิจ สังคม การศึกษาและวัฒนธรรมตามยุคสมัย   ซึ่งจะกล่าวต่อไปเบื้องหน้า   แต่ปรากฏการณ์ทางการเมืองที่เกิดขึ้นในประวัติศาสตร์ช่วงดังกล่าวก่อตัวขึ้นมาจากปัจจัยความขัดแย้งทางการเมืองและการช่วงชิงหรือปกป้องผลประโยชน์ของแต่ละฝ่าย   ต่างก็มีเหตุผลสนับสนุนแนวคิดของฝ่ายตนอย่างมีตรรกะตามวิถีทางวัฒนธรรมความคิดทางการเมืองทั้งสิ้น   อย่างไรก็ตาม   เป็นที่น่าสังเกตว่า   เมื่อฝ่ายการเมืองสามารถแบ่งปันผลประโยชน์กันอย่างลงตัวแล้วก็สามา...

ปกหนังสืออนุสรณ์มจ.สิทธิพร  กฤดากร  ปกหนังสือพิมพิ์กสิกร     ฉัตรบงกช ศรีวัฒนสาร           หนังสือพิมพ์ “กสิกร” เริ่มตีพิมพ์ฉบับปฐมฤกษ์ เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. ๒๔๗๐โดย หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร ทรงเป็นเจ้าของ บรรณาธิการเเละผู้จัดการ และมีเพื่อนนักเรียนที่จบจากต่างประเทศร่วมกันจัดทำเป็นวารสารการเกษตรซึ่งก้าวหน้าที่สุดในยุคนั้นของสยาม หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากรทรงเขียนคอลัมน์เกี่ยวกับเรื่องพื้นบ้านเเละไร่นาเป็นประจำเพื่อมุ่งผลักดันให้รัฐบาลทำการค้นคว้าเเละวิจัยเเละเผยเเพร่การยกระดับคุณภาพชีวิตของชาวนาให้มีรายได้สูงขึ้น           "เงินทองของมายา...ข้าวปลาสิของจริง" ประโยควรรคทอง ของ หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากร ผู้บุกเบิกตำนาน "แตงโมบางเบิด" และเกษตรกรรมสมัยใหม่ จนได้รับขนานนามว่า "บิดาแห่งการเกษตรแผนใหม่" หม่อมเจ้าสิทธิพร กฤดากรยังทรงเป็นนักเศรษฐศาสตร์คนสำคัญในสมัยรัชกาลที่ ๖ และรัชกาลที่ ๗ ผลงานของท่านสามารถสอนผู้สนใจวิชาเศรษฐศาสตร์ และเตือนใจนักเศรษฐศาสตร์ ในเรื่องห...

             อภิรัฐมนตรีสภา  คือ สภาการแผ่นดินชั้นสูงซึ่งพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว  ทรงสถาปนาขึ้นเมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2468  หลังจากขึ้นครองราชย์เพียง 2 วัน  เพื่อเป็นที่ปรึกษาราชการแผ่นดิน  ประกอบด้วยอภิรัฐมนตรีซึ่งเป็นพระราชวงศ์ชั้นสูง 5 พระองค์  ได้แก่           1)  สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงษ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช              (พ.ศ. 2402-2471) ต้นราชสกุลภาณุพันธุ์            ในสมัยรัชกาลที่ 7 ทรงดำรงตำแหน่งประธานอภิรัฐมนตรี ( พ.ศ.2468 )ในคณะอภิรัฐมนตรีสภา ปลายพระชนม์ชีพ สมเด็จฯ เจ้าฟ้าภาณุรังษีฯ ทรงได้รับการถวายพระเกียรติยศสูงสุด  ให้เฉลิมพระนามเป็น สมเด็จพระราชปิตุลา บรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช ทรงศักดินา 100,000 ไร่ เสมอวังหน้า"ทรงเป็นหลักเมือง ของพระบรม...

ภาพการ์ตูนล้อการเมืองจากนสพ.สยามรีวิว       กลอนเพลงยาวทางการเมืองนี้มุ่งสะท้อนปัญหาของการดุลยภาพที่รัฐบาลสมัยของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ในช่วงระหว่างพ.ศ. 2469-2470  เพื่อแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจซึ่งมีข้อบกพร่องที่สร้างความไม่พอใจและมีการตั้งคำถามจากหนังสือพิมพ์ในสมัยนั้นเรื่อง "เรากำลังจะก้าวหน้าหรือถอยหลัง" ในสยามรีวิว ประจำวันอาทิตย์ที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ.2470 หน้า 37 ความว่า    "นับจำเดิมแต่รัฐบาลได้จัดการดุลยภาพมาแล้วจนถึงเดี๋ยวนี้  เรามีอะไรบ้างที่พอจะหยิบยกขึ้นมาอวดอ้างกันได้? การยุบมณฑลลงหลายมณฑลเพื่อรวมกิจการให้รายจ่ายลดน้อยถอยลงนั้น  กลับปรากฏผลที่ได้รับไม่น่าเลื่อมใสเสียเลย เช่น โจรผู้รายแทนที่จะลดน้อยถอยลง ก็ยิ่งกลับชุกชุมขึ้น...   การดุลยภาพที่จัดทำไปมีข้อบกพร่องอย่างร้ายแรงอยู่ข้อหนึ่งคือ รัฐบาลเลือกคนดีสมกับงานไม่ได้  คนเข้าใหม่กับคนเก่าก็คือกัน  แต่คนเก่าที่ดุลย์ออกไปก็ได้เบี้ยบำนาญในเดือนหนึ่งรัฐบาลต้องจ่ายเงินให้ไม่น้อย  และคนพวกนั้นก็เป็นพวกที่ยังทำงานให้รัฐบาลได้ดีอยู่  เมื่อ...

                    รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว  เป็นระยะที่กระแสความคิดเกี่ยวกับการปกครองในระบอบประชาธิปไตยแพร่ขยายไปอย่างกว้างขวางในหมู่ผู้ได้รับการศึกษาจากตะวันตก  จะเห็นได้จากหลังจากที่ทรงครองราชย์ได้เพียง 9 วัน  นายภักดีและนายไทย  ราษฎร จังหวัดพระนคร  ทำหนังสือกราบบังคมทูลถวายความเห็นให้พระองค์พระราชทานรัฐธรรมนูญแก่ประชาชนเป็นพระราชภารกิจแรก  โดยอ้างเหตุผลว่า ไม่มีพระราชกรณียกิจใดที่สำคัญเท่ากับการพระราชทานรัฐธรรมนูญ ( สำนักจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร เอกสารรัชกาลที่ 7 ม.2-1/7 หนังสือลงวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2468  ของนายภักดีและนายไทย  กราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว)             จากหนังสือกราบบังคมทูลดังกล่าว  แสดงให้เห็นว่า  พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงตระหนักดีว่าในวันหนึ่งข้างหน้าประเทศไทยจะต้องปกครองในระบบรัฐสภา  และการที่ทรงปรึกษากับพระยากัลย...