ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

บทความ

A Tribute to the late King Prajadhipok

King Prajadhipok              Mr.Chairman, Ladies and Gentleman :             May I begin with something tangential to the core substance of my contribution. It is to ask you to join me in paying a tribute to His   late   Majesty King Prajadhipok, after whom KPI was named.             Today is the 119 th   Anniversary of His Birth.   A   snippet of information from the Documentation Center at the King Prajadhipok Museum tells us that in 1934   the King   visited the British Houses of Parliament at Westminster. It was part of his sojourn to as many as nine European countries as Siam’s first constitutional monarch.             On May,8, 1934, King Prajadhipok, seated upstairs, witnessed at first hand   how the el...

ราชสดุดีพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จประพาสประเทศอังกฤษ                                ในระหว่างการประชุมวิชาการสถาบันพระปกเกล้า   ครั้งที่ 14 ประจำปี 2555   เมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2555   ช่วงการอภิปรายเป็นภาษาอังกฤษในหัวข้อ   “การปฏิรูปรัฐสภา : มุมมองจากต่างประเทศ”   รองศาสตราจารย์ ม.ร.ว. พฤทธิสาณ   ชุมพล   ผู้นำเสนอเกี่ยวกับ “การปฏิรูปรัฐสภาในอังกฤษ”   ได้ขอโอกาสให้ข้อมูลเกี่ยวกับการที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยเสด็จพระราชดำเนิน ทรงสดับการประชุมสภาผู้แทนราษฎรของอังกฤษ   เพื่อเป็นการราชสดุดีในวันคล้ายวันพระบรมราชสมภพครบ 119 ปีในวันนั้น   รศ.ม.ร.ว. พฤทธิสาณ   ได้กรุณาถอดความเป็นภาษาไทย   ดังต่อไปนี้             ผมขออนุญาตเริ่มการอภิปรายของผมด้วยการนำเสนอบางสิ่งบางอย่างที่เกี่ยวข้องในทางอ้อมกับเนื้อหาหลักของการอภ...

พระราชวังดุสิตกับพระปกเกล้าศึกษา (2)

ขอบคุณบทความจาก ม.ร.ว.พฤทธิสาณ ชุมพล รำไพพรรณีใต้ร่มพระบารมี “สมเด็จป้า” ณ สวนสี่ฤดู          ในบรรดา “เรือนหมู่” หรือ “สวน” ที่ประทับในสวนดุสิตของเจ้านายฝ่ายใน ซึ่งได้เกริ่นถึงไว้ในตอนที่แล้ว มีพระตำหนักสวนสี่ฤดู ของ สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ ณ พระตำหนักนี้เอง ใน พ.ศ.2450 ปีเดียวกันกับที่สมเด็จเจ้าฟ้ากรมขุนศุโขไทยฯ เสด็จไปทรงศึกษาต่อที่ยุโรป หม่อมเจ้าหญิงรำไพพรรณี (สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7 ในภายหลัง) พระชันษา 2 ปี ได้เข้าเฝ้าฯ ถวายตัวอยู่ในพระราชอุปการะของสมเด็จฯ พระองค์นั้น ผู้ทรงเป็น “สมเด็จป้า” ของท่านหญิง เนื่องด้วยทรงเป็น พระภคินี (พี่สาว) ร่วมพระมารดาของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสวัสดิโสภณ กรมหมื่นสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ (พระยศขณะนั้น) พระบิดา          การ “ถวายตัว” นั้นเป็นรูปแบบหนึ่งของความนิยมในอดีตที่มีการมอบบุตรธิดาบางคนให้อยู่ในการเลี้ยงดูของบุคคลที่เคารพนับถือ และเป็นการที่เด็กจะได้รับการอบรมสั่งสอนในทางที่เหมาะสม ซึ่งสำหรับเด็กหญิงนั้น...

พระราชวังดุสิตกับพระปกเกล้าศึกษา(1)

ขอบคุณบทความจาก ม.ร.ว.พฤทธิสาณ ชุมพล พระที่นั่งวิมานเมฆ ในบริเวณพระราชวังสวนดุสิต    เมื่อไม่นานมานี้ ผมได้ไปเยี่ยมชมพระที่นั่งวิมานเมฆและพระที่นั่งอนันตสมาคม ในบริเวณพระราชวังดุสิต อีกครั้งหนึ่ง หลังจากที่ไม่ได้ไปมานานแล้ว เมื่อเข้าไปในห้องแรกของเส้นทางนำชมพระที่นั่งวิมานเมฆ พระบรมสาทิสลักษณ์สีน้ำมัน พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ในพระอิริยาบถทรงยืนก็ปรากฏเป็นสง่าอยู่เบื้องหน้า นึกแปลกใจว่าไม่ได้เป็นของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ผู้โปรดเกล้าฯให้สร้างพระที่นั่งนั้นขึ้น สอบถามเจ้าหน้าที่ผู้กรุณาพานำชมเป็นพิเศษ ได้ความว่าเป็นไปดังที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี โปรดเกล้าฯตั้งแต่แรกบูรณะในพ.ศ. 2525 และเปิดพระที่นั่งให้สาธารณชนได้เข้าชมตั้งแต่ พ.ศ. 2528 จิตรกรผู้วาดคือ พระสรลักษณ์ลิขิต   (ยุ่น จันทรลักษณ์)                 ผู้ซึ่งสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงพระราชทานทุนให้ไปเรียนเขียนภาพเหมือนบุคคลที่ยุโรป*  พระบรมสาทิสลักษณ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ...

รัชกาลที่ 7 เสด็จฯยุโรป พ.ศ.2476 – 2477(5) : เพื่อตัดสินพระทัยว่าจะสละราชสมบัติหรือไม่

ขอบคุณบทความจาก ม.ร.ว.พฤทธิสาณ ชุมพล              คราวที่แล้ว ผมได้เล่าว่าในเดือนสิงหาคม พ.ศ.2476 หลังจากที่ได้มีการยึดอำนาจจากรัฐบาลพระยามโนฯแล้วพระยาพหลฯได้เป็นนายกรัฐมนตรีพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯได้ทรงไว้ในพระราชหัตถเลขาพระราชทานนายเจมส์แม็กซเตอร์ว่า ต้องพระราชประสงค์จะเสด็จฯไปให้ไกลเพื่อจะทรงมีความเป็นอิสระเพียงพอที่จะทรงใช้การขู่ว่าจะสละราชสมบัติเป็นเครื่องมือต่อรองกับรัฐบาลและคณะราษฎร ให้เข้าสู่ระบบพระมหากษัตริย์ในระบอบรัฐธรรมนูญแบบที่ทรงเข้าพระราชหฤทัย เมื่อเหตุการณ์สมมติได้เกิดขึ้น          สองเดือนต่อมา ในวันที่ 11 ตุลาคม 2476 “เหตุการณ์สมมติ” ของพระยาพหลฯได้อุบัติขึ้น ทหารหัวเมืองเช่นจากนครราชสีมาได้ยกพลมาประชิดพระนครที่ทุ่งดอนเมือง ยื่นคำขาดให้รัฐบาลพระยาพหลฯลาออก ด้วยเหตุที่ไม่ได้ทำตามนโยบายที่แถลงไว้ว่าจะต่อต้านคอมมิวนิสต์และได้ปล่อยให้มีผู้หมิ่นพระเกียรติยศ การณ์ปรากฏว่า มีเจ้านายในพระราชวงศ์ คือ พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบวรเดช ทรงแสดงองค์เป็นผู้นำกองกำลังพระวรวงศ์เธอพร...

พระราชหัตถเลขารัชกาลที่ ๗ ถึงพระองค์เจ้าจิรศักดิ์สุประภาต

                                                                                     สวนไกลกังวล วันที่ ๑ มีนาคม ๒๔๗๕     (พระราชหัตถเลขาฉบับนี้รัชกาลที่ ๗ ทรงเมื่อหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ๒๔ มิ.ย.๒๔๗๕                                         แล้วประมาณ ๘ เดือน เพราะยังนับเดือนเมษายนเป็นวันขึ้นปีใหม่ ดังนั้น มี.ค.ยังใช้พ.ศ.เดิม) ถึง...

รัชกาลที่ 7 เสด็จฯยุโรป พ.ศ.2476-2477 (4) :

                           คราวที่แล้วได้กล่าวถึงว่า พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแสดงพระราชดำริเรื่องการสละราชสมบัติไว้ตั้งแต่วันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2475 และเมื่อมีผู้ทัดทาน ได้ทรงแบ่งรับแบ่งสู้ โดยรับสั่งว่า ขึ้นอยู่กับว่าอาการของพระเนตรจะเป็นอย่างไร และว่าคณะราษฎรจะทำให้ประชาชนเสื่อมความนิยมในพระองค์(อีก)หรือไม่                 คราวนี้เรามาดูกันว่าต้องทรงคิดคำนึงถึงเรื่องนี้อีกเมื่อใดบ้าง โดยผมขอแบ่งเป็น 3 กาลด้วยกันโดยเรียกว่า เหตุการณ์สมมติ ก่อนเกิดเหตุการณ์สมมติ และหลังเกิดเหตุการณ์สมมติ ตามลำดับ [1] ซึ่งจะนำเรากลับไปที่การเสด็จฯประพาสยุโรป เหตุการณ์สมมติ                 ในช่วงที่มีการยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับ “ถาวร” คณะอนุกรรมการร่างฯของสภาผู้แทนราษฎรดำริจะกำหนดให้พระมหากษัตริย์ทรงมีหน้าที่พิ...